Baklava, jedna od najpoznatijih poslastica na svetu, ponovo je postala predmet međunarodne rasprave. Zajednička inicijativa Turske i Azerbejdžana da ovu tradicionalnu poslasticu uvrste na listu nematerijalnog kulturnog nasleđa UNESCO-a izazvala je negodovanje u pojedinim susednim državama.

Ovaj desert od tankih kora, oraha ili drugog jezgrastog voća i slatkog sirupa vekovima se priprema na prostoru Balkana, Bliskog istoka, Kavkaza i delova Azije. Upravo zbog široke rasprostranjenosti, mnoge zemlje smatraju baklavu delom svoje kulinarske tradicije.

Baklava kao deo kulturnog identiteta

Sporovi oko porekla baklave traju godinama. Turski istoričari uglavnom zastupaju stav da je savremeni oblik ove poslastice nastao u Osmanskom carstvu, posebno na području Istanbula.

Sa druge strane, grčki stručnjaci smatraju da koreni baklave sežu još u vreme Vizantije i da je ova tradicija kasnije nastavila da se razvija u različitim kulturama.

Pored Turske i Grčke, pravo na deo istorijskog nasleđa baklave ističu i druge zemlje regiona, gde postoje brojne lokalne varijante ovog kolača.

"Antep baklava" već ima zaštićeno poreklo

Jedan od važnih trenutaka u istoriji ove rasprave dogodio se 2013. godine, kada je baklava iz turskog grada Gazijantepa dobila zaštićeno geografsko poreklo u Evropskoj uniji pod nazivom "Antep Baklavası".

Time je određena posebna zaštita za tu verziju baklave, koja je poznata po specifičnom načinu pripreme i kvalitetu sastojaka.

Gastronacionalizam i borba za tradiciju

Stručnjaci pojavu u kojoj države koriste poreklo hrane za jačanje nacionalnog identiteta nazivaju "gastronacionalizmom".

UNESCO priznanja često imaju veliki simbolički značaj jer doprinose međunarodnoj vidljivosti određene kulture, iako sama oznaka ne donosi automatske finansijske pogodnosti ili direktne subvencije.

Ipak, države ih često vide kao način promocije tradicije, turizma i kulturnog identiteta.

Sporovi nisu ograničeni samo na baklavu

Baklava nije jedina namirnica oko koje su se razvile međunarodne polemike. Slične rasprave vode se i oko drugih tradicionalnih jela čije poreklo dele različite kulture.

Jedan od primera jeste spor između Grčke i Turske oko tradicionalnih čorbi i jela koja postoje u različitim nacionalnim kuhinjama.

Kada će biti poznata odluka UNESCO-a?

Da li će baklava dobiti status nematerijalnog kulturnog nasleđa UNESCO-a kao zajednički predlog Turske i Azerbejdžana biće poznato nakon odluke nadležnog tela te organizacije.

Bez obzira na konačan ishod, jedno je sigurno - baklava je već vekovima deo kulinarske tradicije velikog broja naroda i jedna od poslastica koje povezuju različite kulture.